بازار جهانی فلزات وارد دورهای بیسابقه شده است؛ جایی که هر ماده معدنی، از لیتیوم و کبالت تا نیکل و مس، نقشی کلیدی در تحول انرژیهای تجدیدپذیر، تولید باتریها و فناوریهای نوین ایفا میکند. تحلیلگران هشدار میدهند که وابستگی شدید به برخی کشورهای تولیدکننده، بهویژه چین، ریسکهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی را افزایش داده و مسیر رقابت جهانی در دهههای آینده را شکل خواهد داد.
به گزارش معدن و توسعه به نقل از ایراسین، اداره زمینشناسی آمریکا ( USGS) با بهروزرسانی فهرست مواد معدنی حیاتی خود، اکنون ۶۰ ماده مختلف را بهعنوان عناصر کلیدی برای اقتصاد قرن بیستویکم معرفی میکند که حدود ۸۰٪ کل عناصر قابل استخراج را در بر میگیرد. این مواد معدنی برای تولید انواع فناوریهای پیشرفته و زیرساختهای حیاتی، از نیمههادیها تا انرژی پاک، کاربرد مستقیم دارند.
فلزات «ادویهای»؛ کوچک اما مؤثر در فناوریهای بزرگ
بخش قابل توجهی از این مواد، آنچه تحلیلگران به آن «فلزات ادویهای» میگویند، هستند، عناصری که در مقادیر اندک به کار میروند اما تأثیرشان در فناوریهای پیشرفته بسیار زیاد است. برای مثال؛ گالیم و ژرمانیم در ارتقای عملکرد نیمههادیها نقش دارند؛
پالادیوم، آرسنیک، ایریدیوم و تیتانیوم در قطعات الکترونیکی و دفاعی کاربرد دارند. این بدان معناست که صنعتهای پیشرفته و نظامی به این فلزات «نامرئی» اما حیاتی وابستهاند.
فلزات قدرت؛ قلب گذار انرژی پاک
عناصر دیگری هم هستند که در تغییر ساختار انرژی جهان نقش تعیینکننده دارند، از جمله: لیتیوم، کبالت و نیکل برای تولید باتریهای خودروهای برقی و ذخیره انرژی؛ منگنز برای دوام و کارایی سلولهای باتری؛ این مواد بهعنوان «فلزات قدرت» شناخته میشوند و در محور اصلی گذار به انرژیهای پاک و کاهش انتشار کربن قرار دارند.
باززایی فلزات قدیمی در اقتصاد نوین
جالب اینکه برخی فلزاتی که سالها تصور میشدند کاربردشان کمرنگ شده، در این عصر جدید دوباره احیا شدهاند. «فلزات ققنوس» مانند: مس که در سیمکشی برق، سازههای الکتریکی و زیرساختهای انرژی بهکار میرود؛ قلع که در لحیمکاری و اتصالات الکترونیکی حیاتی است؛ این فلزات نشان میدهند حتی «قدیمیترین» منابع معدنی نیز در عصر فناوری و ارتباطات نقش مهمی دارند.
اهمیت ژئوپلیتیکی مواد معدنی حیاتی
چین اکنون در تولید بسیاری از این مواد کلیدی پیشتاز است و وابستگی جهانی به منابع این کشور، چالشی ژئوپلیتیکی و اقتصادی بزرگ ایجاد کرده است. این موضوع باعث شده کشورهای غربی، بهویژه آمریکا، در تلاش برای تنوعبخشی به منابع تأمین از طریق قراردادها با اوکراین، جمهوری دموکراتیک کنگو و دیگر مناطق باشند تا امنیت زنجیره تأمین خود را تقویت کنند.
عصر جدید فلزات یا «عصر مواد معدنی حیاتی» نشان میدهد که تقاضای جهانی برای عناصر معدنی نهتنها افزایش یافته بلکه به نیروی پیشبرنده فناوری، انرژی پاک و رقابت ژئوپلیتیک تبدیل شده است — جایی که حتی فلزات کممصرف، نقش پررنگی در نقشه راه اقتصاد ۲۱۱۱ خواهند داشت.
آخرین نظرات: